Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik

Hazine Müsteşarlığından:( 26.7.1994 tarih ve 22002 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.)

Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik

Amaç ve Kapsam

Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, Ödünç Para Verme İşleri Hakkında 30.9.1983 tarihli ve 90 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 545 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 13 üncü maddesi hükümleri çerçevesinde, devamlı ve mutad iştigal konusu olarak her türlü mal ve hizmet alımını kredilendirmek üzere ödünç para veren finansman şirketlerinin kuruluş ve çalışma esas ve kurallarını belirlemektir.

Bu yönetmelik hükümleri, taksitli satış, basım ve yayım yoluyla kampanyalı satış ve kapıdan satışlar ile bu satışları yapan gerçek ve tüzel kişilere uygulanmaz.

Tanımlar

Madde 2- Bu Yönetmeliğin uygulamasında,

Finansman Şirketi: Devamlı ve mutad iştigal konusu olarak her türlü mal ve hizmet alımını kredilendirmek üzere ödünç para veren tüketici kredi şirketlerini,

Finansman Şirketi Faaliyet İzin Belgesi: Faaliyette bulunmasına izin verilen finansman şirketlerinin merkezleri adına düzenlenen imzalı soğuk damgalı belgeyi,

Finansman Şirketi Şube İzin Belgesi: Finansman şirketlerinin Müsteşarlıkça açılmasına izin verilen şubeleri için bulundukları mahallin adı belirtilmek suretiyle düzenlenen imzalı ve soğuk damgalı belgeyi,

Şube: Münhasıran finansman şirketine bağlı olarak çalışan idaresi yönetim kurulu kararıyla atanan yönetici vasıtasıyla yürütülen mahalli teşkilatı,

Tüketici: Malı veya hizmeti özel amaçlarla satın alarak nihai olarak kullanan veya tüketen gerçek veya tüzel kişiyi,

Satıcı: Kamu kurum ve kuruluşları da dahil olmak üzere tüketiciye mal satan veya hizmet sunan gerçek veya tüzel kişiyi,

Mal: Ticaret konusu taşınır eşyayı,

Özkaynak: Finansman şirketlerinin ödenmiş sermaye ile yedek akçelerinin toplamından varsa bilanço zararının mahsubundan sonra elde edilen bakiyeyi,

Müsteşarlık: Hazine Müsteşarlığını,

ifade eder.

Kuruluş İzni

Madde 3- Kurucular, 5 inci maddede belirtilen finansman şirketi kuruluşu için gerekli bilgi ve belgelerle birlikte, ön izin almak üzere Müsteşarlığa başvuruda bulunurlar.

Müracaatları Müsteşarlıkça uygun görülenlere ön izin verilir.

Kuruluş İzin Şartları

Madde 4- Finansman şirketlerinin kuruluşuna izin verilebilmesi için;

a) Anonim şirket şeklinde kurulmaları,

b) Ödenmiş sermayelerinin 3 trilyon Liradan az olmaması,

c) Hisse senetlerinin tamamının nama yazılı olması ve nakit karşılığı çıkartılması,

d) Sermayelerinin %10 ve daha fazlasına sahip ortaklarının,

1) 35 sayılı KHK ile ek ve değişiklikleri uyarınca haklarında tasfiye kararı alınmamış olması,

2) Müflis veya konkordato talep etmiş olmamaları,

3) Ağır hapis veya 5 yıldan fazla hapis yahut zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik,inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkumiyetlerinin bulunmaması ve vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından dolayı hüküm giymemiş olmaları,

e) Tüzel kişi ortakların %10 ve daha fazla paya sahip olan ortaklarının, bu maddenin (d) fıkrasında sayılan şartları taşımaları,

f) Tüzel kişi ortakların, mali bünyelerinin, şirketin kuruluşunda taahhüt ettikleri sermaye miktarını karşılayabilir düzeyde olması,

gerekir. Bu maddede belirtilen ödenmiş sermaye tutarı, kredi konusu sektörler itibariyle Müsteşarlıkça artırılabilir. Ancak, bu tutar, (b) bendinde belirtilen miktarın 5 katını aşamaz.

İzin İçin İstenen Bilgi ve Belgeler

Madde 5- Finansman şirketlerinin kuruluşunda aşağıdaki bilgi ve belgeler istenir:

a) Şirket ana sözleşmesi,

b) Gerçek kişi kurucu ortakların,

1) Ayrıntılı özgeçmişleri, nüfus kağıdı örnekleri, ikametgah ilmuhaberleri ve Ek(1)’de yer alan örneğe uygun olarak doldurulacak kurucu tanıtım formları,

2) Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesi (d) fıkrasında yer alan şartları haiz olduklarına dair ilgili mercilerden alınan belgeler,

c) Tüzel kişi kurucu ortakların bir önceki faaliyet yılına ait bilanço, kar-zarar tabloları ve faaliyet raporları ile Ek(2)’de yer alan örneğe uygun olarak doldurulacak kurucu tanıtım formları,

d) Şirketin kurulması ile ilgili olarak hazırlanan ve yapılması düşünülen kredilendirme işlemlerine ve kredi konusu mal ve hizmet türlerine ilişkin açıklamaları içeren rapor.

Faaliyete Geçiş Şartları

Madde 6- Finansman şirketleri, kuruluşlarının Ticaret Siciline tescili tarihinden itibaren en geç 180 gün içinde faaliyet izni almak için Müsteşarlığa başvururlar.

Ancak bu süre, ön izin tarihinden itibaren 9 ayı geçemez.

Başvuru sırasında aranacak bilgi ve belgeler şunlardır:

a) Anasözleşmenin yayımlandığı Ticaret Sicil Gazetesinin bir nüshası,

b) İmza yetkisini haiz kişilerin noter tasdikli imza sirküleri,

c) Genel müdür ve genel müdür yardımcıları ile 1 inci derecede imza yetkisine sahip olan yöneticilerinin yüksek öğrenim gördüklerine ve bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin 1inci fıkrasının (d) bendinde yer alan şartları haiz olduklarına ilişkin belgeler,

d) Uygun hizmet birimlerinin kurulmuş olduğunu, bu birimler için yeterli personel kadrosunun oluşturulduğunu, iç kontrol sisteminin kurulduğunu ve personelin buna uygun görev tanımları ile yetki ve sorumluluklarını gösterir bilgi ve belgeler.

İzin Belgesi ve Aleniyet

Madde 7- Faaliyette bulunmaları uygun görülenlere, Müsteşarlıkça “Finansman Şirketi Faaliyet İzin Belgesi” verilir. İzin belgesi, herkesin görebileceği şekilde, işyerinde asılı bulundurulur.

Faaliyet İzninin İptali

Madde 8- Verilen izne uygun olarak belge tarihini izleyen 1 yıl içinde faaliyete geçilmemesi veya faaliyete sürekli olarak 1 yıl ara verilmesi halinde Müsteşarlıkça verilen faaliyet izin belgeleri iptal edilir.

Denetlemeler sonucu bu Yönetmelik hükümlerine ve genel mevzuata aykırı işlem yapıldığının tesbit edilmesi veya bu Yönetmelik uyarınca Müsteşarlık tarafından istenen bilgi ve belgelerin süreleri içerisinde gönderilmemesi halinde Müsteşarlığıkça finansman şirketlerinin ve şubelerinin faaliyetleri 1 ay süreyle geçici olarak durdurulur ve iki yıl içerisinde faaliyetleri iki kez geçici olarak durdurulan finansman şirketlerine bu tedbir üçüncü kez uygulanmaz, faaliyet izin belgeleri iptal edilir.

Faaliyet izni bulunmayanlar ve faaliyet izni iptal edilenler faaliyette bulunamaz; ticaret ünvanlarında, ilan ve reklamlarında veya işyerlerinde faaliyette bulundukları izlenimini yaratacak hiçbir kelime, deyim ve işaret kullanamazlar.

Hisse Devri ve Anasözleşme Değişikliği

Madde 9- Sermayenin %10 ve daha fazlasını temsil eden veya bir kişiye ait sermaye payının bu oranı aşması sonucunu veren hisse senedi devirleri, Müsteşarlığın iznine tabidir. Yeni ortakların, kurucu ortaklarda aranan şartları taşımaları ve 5 inci maddede sayılan belgeleri Müsteşarlığa ibraz etmeleri zorunludur.

Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca finansman şirketlerinin anasözleşme değişikliklerine izin verilebilmesi, Müsteşarlığın uygun görüşünün alınmasına bağlıdır.

Finansman şirketlerinin sermayelerinde izne tabi tutulan oranlarda pay sahibi olan tüzel kişilerin yönetim ve denetimin el değiştirmesi sonucunu veren hisse edinimleri ve devirleri de, işlemin hukuken tamamlanmasından önce Müsteşarlığın iznine tabidir.

Şube Açılması ve İzin Belgesi

Madde 10- Finansman şirketleri merkezlerinin dışında şube açabilirler. Şube açılması Müsteşarlığın iznine tabidir. Finansman şirketlerinin şube açmalarına izin verilebilmesi için;

a) Şube açılmasına duyulan ihtiyacı ve potansiyel iş hacmini belirleyen bir raporun finansman şirketince hazırlanması,

b) Hizmetin gerektirdiği yeterli mekan ve teknik donanımın sağlanmış, iş yerinin amaca uygun olarak tefriş edilmiş olması,

c) Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesi (d) fıkrasında belirtilen nitelikleri haiz en az lise mezunu bir müdür veya şube sorumlusu ile şubenin ihtiyacına uygun yeterli personelin sağlanmış olması,

d) Her bir şube için, bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesi (b) fıkrasında belirtilen miktar kadar ödenmiş sermayeye eklenmesi,

şartları aranır.

Yurt dışında faaliyette bulunan finansman şirketlerinin Türkiye’de şube açmaları Müsteşarlığın iznine tabidir. Yabancı finansman şirketlerinin şube izni almalarında, tüketici finansman şirketlerinin kuruluş izni için aranan koşulların yerine getirilmesi istenir. Bu şirketlerce ilk şube dışında şube açılması, finansman şirketlerince şube açılmasıyla aynı esas ve usullere tabidir.

Şubeler, Müsteşarlıktan izin aldıktan sonra, 90 gün içerisinde Ticaret Siciline tescil ve ilan ettirilerek faaliyete geçerler. Finansman şirketleri, şubelerinin faaliyete geçişini en geç 30 gün içerisinde Müsteşarlığa bildirirler.

Müsteşarlıkça şubelere ayrıca “Finansman Şirketi Şube İzin Belgesi” verilir. Bu belge herkesin görebileceği şekilde şubelerde asılı bulundurulur.

Finansman Şirketlerinin Yapamayacakları İş ve İşlemler

Madde 11- Finansman şirketleri,

a) Ana faaliyetleri dışında başka işle iştigal edemezler,

b) Teminat mektubu veremezler,

c) Mevduat veya her ne ad altında olursa olsun bir ivaz karşılığı para toplayamazlar. Sermaye Piyasası Kanununa göre menkul kıymet ihracı ile mali piyasalardan ödünç para alınması bu hükmün dışındadır.

Finansman Şirketlerinin Borçlanma Sınırı

Madde 11/A- Finansman şirketleri özkaynaklarının 15 katından fazla borçlanamazlar.

Finansman Şirketlerinin Faaliyetleri ve Genel Sözleşme Zorunluluğu

Madde 12- Bu Yönetmelikte belirtilen şartları yerine getirerek “Finansman Şirketi Faaliyet İzin Belgesi” almış finansman şirketlerinin başlıca işlevi, devamlı ve mutad meslek halinde her türlü tüketim malı ve hizmet alımını kredilendirmek suretiyle, tüketicinin finansmanını sağlamaktır.

Finansman şirketleri, kredilendirecekleri mal ve hizmetleri temin eden satıcılarla önceden genel bir sözleşme yaparlar. Sözleşmeler döviz üzerinden yapılmış olsa dahi, Türk Parası Kıymetini Koruma mevzuatı gereği, karşılığı Türk Lirası üzerinden tahsil edilir. Genel sözleşmede mal ve hizmetin teminine ilişkin genel şartların yanında, tüketiciye uygulanacak faiz ve diğer masraflar serbestçe belirlenir. Genel sözleşmenin bir örneği imza tarihinden itibaren 30 gün içinde Müsteşarlığa gönderilir.

Finansman şirketlerince açılan krediler, genel sözleşmedeki esaslara göre tüketicinin nam ve hesabına mal veya hizmetin teslim ve temini ile birlikte, doğrudan satıcıya ödenir. Ancak kredi geri ödemeleri., adına kredi açılanlar tarafından finansman şirketlerine yapılır.

Yazılı Sözleşme Zorunluluğu

Madde 13- Bu Yönetmelik hükümlerine göre kendilerine faaliyet izni verilen finansman şirketlerinin; tüketicilerle kredi işlemleri, mal üreten ya da hizmet arz eden satıcılarla finansman ilişkisi, taraflar arasında yapılacak yazılı sözleşmelere dayandırılmalıdır.

Mer’i mevzuat hükümlerine göre hazırlanan söz konusu sözleşmelerde;

- Tüketicinin kredi sözleşmesinden doğan yükümlülüğünün,kredi konusu malın ve hizmetin tesliminden önce başlamayacağına,

-Erken geri ödemelerde tüketicinin hangi oranlarda faiz indirimine hak kazanacağına,

-Başlangıçta belirlenen kredi şartlarının, sözleşme süresi içinde tüketicinin aleyhine değiştirilemeyeceğine,

ilişkin hükümlerin bulunması, ayrıca sözleşme hükümlerinin açık ve kolayca okunabilir olması ve tüketiciyi yanıltıcı ifadeler içermemesi gerekir.

Bilgi Verme

Madde 14- Finansman şirketleri,

a) Yıllık bilanço, kar-zarar cetvelleri ile faaliyet raporunun birer örneğini, genel kurul toplantılarının yapılmasını takip eden ayın sonuna kadar,

b) Şekil ve kapsamı Müsteşarlıkça belirlenecek istatistiki tabloları istenilen sürelerde,

c) Maliye Bakanlığının 492 sayılı Harçlar Kanunu’na bağlı tarifelerde yer alan “Diğer finansal kuruluşlar” için öngörülen yıllık işletme harcının ödendiğini gösteren makbuz örneğinin en geç o yılın Şubat ayı sonuna kadar,

Müsteşarlığa gönderirler.

Denetim

Madde 15- Finansman şirketlerinin faaliyetleri, Müsteşarlık ve Maliye Bakanlığı’nın denetim elemanlarınca denetlenir.

Finansman şirketleri, denetim elemanlarınca istenecek her türlü bilgiyi vermek, defter ve belgelerini ibraz etmek ve incelemeye hazır tutmak zorundadırlar.

Şirketin mali tablo ve raporları Müsteşarlık, Sermaye Piyasası Kurulu veya Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan yetki belgesi almış bağımsız denetim kuruluşlarına denetlettirilir, denetleme raporunun bir örneği düzenlendiği tarihten itibaren 30 gün içinde Müsteşarlığa gönderilir.

Geçici Madde 1- Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce Müsteşarlıktan kuruluş izni almış olan veya faaliyette bulunan finansman şirketleri, bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren birinci yılın sonuna kadar ödenmiş sermayelerini 1 trilyon Liraya, bu şirketler ile bu Yönetmeliğin yayımı tyarihinde sermayeleri 3 trilyon Liradan az olan finansman şirketleri ikinci yılın sonuna kadar o tarhte finansman şirketlerinin kuruluşunda aranan sermaye miktarına çıkartırlar.

Ancak, bu şirketlerin veya bunların sermayelerinin %50 veya daha fazlasına sahip tüzel kişi ortakların sermayelerinin %50 veya daha fazlasının el değiştirmesi sonucunu veren hisse devirlerinde, şirket sermayesinin devir tarihinden itibaren en geç 3 ay içinde 3 trilyon Liraya çıkartılması ve tamamının nakden ödenmesi zorunludur.

Yürürlük

Madde 16- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 17- Bu Yönetmelik hükümlerini Müsteşarlığın bağlı olduğu Bakan yürütür.

EK 1

KURUCU TANITIM FORMU

(Gerçek Kişiler)

- ADI SOYADI :

- DOĞUM YERİ VE TARİHİ :

- UYRUĞU :

- İKAMETGAH ADRESİ : FOTOĞRAF

- ÖĞRENİM DURUMU (AYRINTILI) :

- MESLEĞİ VE GÖREV ÜNVANI :

- HALEN ÇALIŞTIĞI İŞ

YERİNİN ADI, ADRESİ :

- DAHA ÖNCE ÇALIŞTIĞI YERLER :

ÇALIŞILAN YER¹ SÜRESİ GÖREV ÜNVANI

-SON BEŞ YILA AİT YILLIK GELİRLERİ (MİLYON TL):

NET GELİR

2001.... YILI .........................................

2000.... YILI .........................................

19.... YILI .........................................

-ORTAĞI BULUNDUĞU ŞİRKETLER²:

ŞİRKETİN ADI FAALİYET TÜRÜ SERMAYESİ HİSSE TUTARI

-TAAHHÜT EDİLEN SERMAYENİN KARŞILANACAĞI KAYNAKLARIN AYRINTILI DÖKÜMÜ:

İMZA TARİH:....../...../2001....

FORMDA AYRILAN BÖLGELERİN KAFİ GELMEMESİ HALİNDE EK FORM KULLANILABİLİR.

_______________________

¹ Çalışılan kurumun, işverenin ya da şirketin adı ya da ticari ünvanı belirtilecektir.

² İştirak oranı, iştirak edilen şirketin sermayesinin %5 veya daha fazlası ise doldurulacaktır.

EK 2

KURUCU TANITIM FORMU

(Tüzel Kişiler)

-TÜZEL KİŞİNİN ÜNVANI :

-MERKEZİ VE KURULUŞ TARİHİ :

-SERMAYESİ :

-ADRESİ :

-FAALİYET KONUSU :

-SON BEŞ YILA AİT BAZI BİLANÇO BÜYÜKLÜKLERİ (MİLYON TL):

NET KARI ÖZKAYNAKLARI AKTİF

(ZARARI)¹ TOPLAMI

2001.. YILI ................................. ........................... ........................

2000.. YILI ................................. ........................... ........................

19 YILI ................................. ........................... ...........................

19..YILI ................................. ........................... .........................

19..YILI ................................. ........................... ....................

-ORTAKLARI

İSİM VEYA ÜNVAN SERMAYE PAYI

-İŞTİRAKLERİ²

ŞİRKETİN ADI FAALİYET TÜRÜ SERMAYESİ HİSSE TUTARI

-TAAHHÜT EDİLEN SERMAYENİN KARŞILANACAĞI KAYNAKLARIN AYRINTILI DÖKÜMÜ:

İMZA :

TARİH :....../...../2001....

FORMDA AYRILAN BÖLGELERİN KAFİ GELMEMESİ HALİNDE EK FORM KULLANILABİLİR.

_______________________

¹ Vergi karşılığı ayrıldıktan sonraki tutar yazılacaktır.

² İştirak oranı, iştirak edilen şirketin sermayesinin %5 veya daha fazlası ise doldurulacaktır.